Swing, Gleis 17 en Staatsvijanden

Terwijl Jeroen Berlijn als techno stad ontdekt, ontdekte ik afgelopen week Berlijn als swing stad. De jaren twintig is helemaal hip in Berlijn. Of het nu in z´n nieuwe vorm is van electro swing wat in veel clubs gedraaid wordt, of in een poging tot ´gouden oude´ jaren weer tot leven te wekken door middel van Cabarets en chique salonavonden waar iedereen in jaren twintig glamour verschijnt, de jaren twintig doen het goed. Ik besloot een cursus ´leer swing dansen in een dag´ te doen. Waarom niet?!
Een beetje vertwijfelt begon onze groep van ongeveer Duitsers en ondergetekende de eerste pasjes te zetten. Aan het einde van de dag zag het er nog steeds klungelig uit, maar hadden we wel ontzettend veel plezier gehad. De basis is er, ik had mijn Duits weer geoefend; prima dag. Nu was het plan om ’s avonds mijn nieuwe moves uit te testen, maar net voordat ik weg wilde, kreeg ik te horen dat de leerlingen onverwacht eerder terugkwamen van ski kamp. Dag rust.

 Omringt door zestig drukke ‘o wat fijn om je weer te zien, laten we bijpraten’ tieners, besloot ik maandag te ontsnappen; het bos in. Grunewald deze keer. Dit enorme Berlijnse bos zit vol slingerweggetjes, meertjes en schattige boswachtershuisjes. Langs dit alles kwam ik uiteindelijk uit bij het S-Bahn station Grunewald. Ik ging naar ‘Spoor 17‘. Een spoor dat niet meer in gebruik is, maar vroeger het spoor was waarover duizenden Berlijnse Joden werden afgevoerd. Het was doodstil en voor me zag ik stenen en verderop het spoor. Langs het spoor lagen twee peronnen. Aan de zijkant van de perronnen waren de transport data ingegraveerd, samen met het aantal vervoerde Joden en de bestemming van de trein. Teresienstad, Minsk, Riga en later Autschwitz. 100 Joden per dag was het gemiddelde. Soms kwamen er dagen voorbij met 99 of 101 Joden voorbij. Je gaat je afvragen, wat was er die dag anders? Wat is er gebeurt?
Bij 27.03.1945 18 Joden Berlijn-Theresienstadt lag één witte roos.

Ik denk aan de lezing van een ooggetuigen verslag waar ik vorige week donderdag was van het Joodse Museum. Aan die oude heer. Hoe zijn vrouw en hij het huis keurig opleverden. En hoe op het spoor, hetzelfde spoor waar ik op stond, hun zorgvuldig voorbereidde boterhammetjes en theormosfles koffie werd afgenomen. Koffers in hand. Hun laatste momenten in hun stad.
Ik denk aan de blinde man die ik net heb geholpen om het juiste perron te vinden bij de S-Bahn. ‘Schwarze Winkel: Asozialen’. Ik keek een laatste keer naar het spoor en keek dankbaar naar de bomen die tussen bepaalde plekken van het spoor waren gegroeid.
Op zoek naar iets moois verdween ik weer de bossen in, beklom de Teufelsberg en had een prachtig uitzicht over Berlijn.

De tweede editie van de ‘Culturele Vrijdag’ ging naar het Stasi museum. 

Het bracht ons naar het hondslelijke Lichtenberg. De hoge, lelijke, instand flats. De chagrijnige mensen. Nee, hier moet je alleen heen voor het Stasi museum. Of misschien helemaal niet. Toch keken Jeroen en ik iet wat verlekkerd naar het enorme complex Stasi kantoren. Achter elk stukje vitrage zat er één, of twee. En luisterde er misschien een derde mee. Het duurde even voordat we de ingang van het museum vonden en de mensen aan wie we de weg vroegen, waren allemaal nors en kort af. Wij spraken in keurig Duits, wat deden we verkeerd? Eenmaal binnen werden we met dezelfde gastvrijheid ontvangen door de kaartjesverkoper. Het museum zelf viel erg tegen. Veel algemene informatie. Het ging de hele tijd over wie er door de Stasi gevangen was. Boeiend. Wij wilde Stasi smeerlappen!
Toen we de trap opliepen werden we door een lange man aangestaard. Ik zei vriendelijk ‘hallo’, maar hij bleef staren. Hij week geen centimeter van zijn plek. Dit was alweer de derde medewerker!
Teleurgesteld door het museum, werd ik een beetje baldadig. Eenmaal op de derde verdieping aangekomen, waar het oude werkvertrekken van Erich Mielkes nog in originele staat waren. Dit was wel interessant! We vergenoegden ons in het zien van de kluizen, dubbele deuren en lelijke tapeitjes. In een werkkamer zat ik aan een telefoon, daarna pakte ik de hoorn op. Geen alarm. Mooi.
Ik besloot de medewerkers van het museum een reden te geven om boos te kijken en kroop onder het afzet koord door. Jeroen maakte foto’s van me terwijl ik de Stasi typmiep uithing en hup, snel het koord weer onderdoor omdat er mensen aan kwamen.
Mocht deze actie op beveiligingscamera zijn opgenomen en ik ben er niet meer over een paar weken, weten jullie waarom.

’s Avonds zochten we ons scheef naar een Russisch restaurant waarvan Jeroen zeker wist dat het ‘echt in deze straat’ was. We besloten na een tijd Indisch te eten. Jeroen smikkelde van zijn introductie tot

de Indische keuken en ik kwam erachter dat lam, banaan en kaas, tegen alle verwachtingen in, een goede combinatie is. We proostten weer op een geslaagde dag. Eenmaal buiten kwamen we erachter dat het restaurant dat we zochten naast het restaurant waar we gegeten hadden lag. Blondt.